poniedziałek, 17 kwietnia 2017

DONT, czyli historia o zaimku względnym prostym, cz. 1


Jeśli już na sam widok tytułu marszczysz brwi, bo wiesz, że jest taki mały chochlik zwany DONT, ale nadal nie wiesz, dlaczego czasami wskakuje w zdanie, a czasami ustępuje miejsca innemu zaimkowi zwanemu QUE, to koniecznie przeczytaj ten post.


Jeśli tu trafiłeś/aś, bo zainteresował Cię nagłówek, to znaczy, że mniej więcej orientujesz się w tym, że są zdania, w których używamy zaimka QUE, ale istnieją też takie, gdzie nagle pojawia się DONT, np.

Le pain QUE j’ai acheté hier était rassis – chleb, który kupiłam wczoraj był czerstwy,
Le pain DONT je t’ai parlé hier était rassis – chleb, o którym wczoraj ci mówiłam, był czerstwy.

Mamy dwa zdania, na pozór bardzo podobne, bo przecież głównym bohaterem jest chleb, który kupiłam i o którym Tobie mówiłam. Dlaczego więc w jednym przypadku DONT wyparło QUE ze zdania?



Jako że język jest tworem opartym na solidnych regułach, tak i w tym przypadku nic nie dzieje się bez przyczyny, a użycie tych konkretnych przyimków zostało doskonale przemyślane. 

Zaimek względny prosty (le pronom relatif simple) DONT może zastępować:

* dopełnienie czasownika,

* dopełnienie rzeczownika,

* dopełnienie przymiotnika.

W tym poście odniesiemy się do pierwszego podpunktu:

Reguła jest prosta – żeby wiedzieć, że mamy użyć DONT, musimy wiedzieć, za którymi czasownikami stawiamy przyimek DE (w przeciwieństwie do QUE):

VERB + DE + QUELQUE CHOSE -------------------------> DONT
VERB + QUELQUE CHOSE -------------------------> QUE



Lista tych czasowników jest długa (ja naliczyłam około 40, ale zapewne jest ich więcej). Sztandarowe przykłady, które można znaleźć chyba w każdej książce i na każdej stronie, to:

* PARLER DE QUELQUE CHOSE,
* RÊVER DE QUELQUE CHOSE,
* AVOIR BESOIN DE QUELQUE CHOSE.

I warto sobie o nich powiedzieć, zanim zrobimy następny krok, aby poznać resztę czasownikowej armii.

1. Zdanie: Tu as oublié de me PARLER D’une conference à Lyon (zapomniałeś mi powiedzieć o wykładzie w Lionie)
można powiedzieć: C’est une conference à Lyon DONT  tu as oublié de me parler (W Lionie jest konferencja, o której zapomniałeś mi powiedzieć).

2. Zdanie: Toutes les nuits Pauline RÊVE DE John (Całymi nocami Pauline śni o Johnie)
można powiedzieć: Le garçon DONT Pauline rêve toutes les nuits, c’est... John (chłopak, o którym Pauline śni całymi nocami, to... John).

3. Zdanie: Il A BESOIN D’une réponse (on potrzebuje odpowiedzi)
można powiedzieć: C’est une réponse DONT il a besoin (to jest odpowiedź, której on potrzebuje).

Wszystkie zdania po przeróbce zawierały zaimek DONT, ponieważ dany czasownik użyty w zdaniu pierwotnym występował z przyimkiem DE.




Niestety język francuski nie ogranicza się tylko do mówienia, marzenia i posiadania potrzeb :) bo gdyby tylko te 3 czasowniki w kombinacji z przyimkiem DE dawały w rezultacie zaimek DONT, to ta część gramatyki zostałaby opanowana szybko i bezboleśnie, i nikt nie myliłby zaimka DONT z zaimkiem QUE. 



ALE UWAGA! Sytuacja nie jest skomplikowana, jakby się wydawało! Reguły, jak widać powyżej, są proste. Problemem jest prawdopodobnie brak znajomości czasowników, do których przytuliło się DE. Skoro tak, to po prostu je poznajmy! Bez wbijania na siłę do głowy listy kilkudziesięciu czasowników. Można? Oczywiście, że można! Ale nie wszystko na raz. W tym poście tylko pierwsza porcja kilku z nich, a naukę oprzemy o skojarzenia. W końcu ma być lekko i przyjemnie :) 



Wyobraźmy sobie chłopca, który marzy (RÊVER DE...) o pójściu na imprezę. Jak to z marzeniami bywa – czasami się do nich zbliżamy (S’APPROCHER DE...), a czasami od nich oddalamy (S'ÉLOIGNER DE...). Jednak chłopiec, o którym myślimy jest tym szczęściarzem, którego marzenie się w pewnym stopniu spełni. Co prawda nie pojedzie na imprezę marzeń (bo nie stać go na wyjazd na Ibizę), ale pójdzie na urodziny kolegi i to też go zadowoli (SE CONTENTER DE...). Jak się okaże na przyjęciu, chłopiec będzie się dobrze bawił (S’AMUSER DE...), a że ma doskonałe poczucie humoru, to przy okazji będzie zabawiał innych (AMUSER QUELQ’UN DE...), a oni będą się śmiali z jego żartów (RIRE DE...).



DO ZAPAMIĘTANIA Z TEJ LEKCJI jest tylko kilka czasowników. Poniżej przykładowe zdania zawierające zaimek DONT:

* RÊVER DE QUELQUE CHOSE – marzyć (śnić) o czymś
Przykład wyżej.

* S’APPROCHER DE QUELQUE CHOSE – zbliżać się do czegoś
C’est un homme dont je m’approche - to jest mężczyzna, do którego się zbliżam (podchodzę do jakiegoś mężczyzny np. na ulicy).

* S'ÉLOIGNER DE QUELQUE CHOSE – oddalać się od czegoś
C’est un bâtiment dont je me suis éloigné(e) – to jest budynek, od którego się oddaliłam (np. szłam przez miasto, oddalając się od któregoś z budynków).

* SE CONTENTER DE QUELQUE CHOSE – zadowalać się czymś
C’est un travail dont je me contente – to jest praca, która mnie zadowala.

* S’AMUSER DE QUELQUE CHOSE – zabawiać się czymś
C’est la comedié dont je m’amuse – to jest komedia, którą mnie bawi.

* AMUSER QUELQ’UN DE QUELQUE CHOSE – zabawiać kogoś czymś
C’est la blague dont je t’amuse – to jest żart, którym Cię bawię.

* RIRE DE QUELQUE CHOSE – śmiać się z czegoś.
C’est la blague dont je ris – to jest żart, z którego się śmieję.


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz