czwartek, 14 grudnia 2017

Francuskie wyrażenia z kulką




Ubieranie choinki było praktykowane w dawnych czasach przez naszych słowiańskich pradziadów w okresie hucznie obchodzonego Święta Godów. Ozdobami zawieszanymi na drzewku były np. jabłka, pierniczki, czy orzechy, które według wierzeń miały stanowić pożywienie dla schodzących na Ziemię dusz. Z biegiem wieków kościół przejął niektóre tradycje. Obecnie okrągłe ozdoby choinkowe w tradycji chrześcijańskiej są symbolem harmonii. Jak się domyślacie - patrząc chociażby na zdjęcie - bohaterkami wpisu będą właśnie bombki. Po garść informacji oraz francuskich wyrażeń zapraszam do dalszej części lektury!




Znacie legendę powstania pierwszej bombki?


Cofniemy się do XIX wieku na terytorium Niemiec. Legenda głosi, że pewien biedny rzemieślnik pracujący w fabryce zaczął wydmuchiwać bombki ze szkła, ponieważ nie miał on wystarczających funduszy na to, by sobie pozwolić na zakup dużej ilości jabłek, orzechów, czy cukierków i udekorować nimi drzewka na święta. Wkrótce produkcja bombek ruszyła na wielką skalę, zalewając rynek wielu krajów na całym świecie. Dzisiaj już nie wyobrażamy sobie Bożego Narodzenia bez choinki i zawieszonych na niej ozdób.


Warto wtrącić tutaj, że tradycja bożonarodzeniowych choinek narodziła się we Francji, a dokładniej w Alzacji, a dzięki temu, że Marcin Luter był ich wielkim zwolennikiem, stały się one popularne w Niemczech.


 

Po francusku bombka to « une boule de Noël », natomiast « une boule » może oznaczać też po prostu kulę. Bombka choinkowa ma w końcu przede wszystkim kształt kuli ;)




une boule de Noël                   une boule
                                              bombka choinkowa                                                          kula



***********************************************************************************



Skoro jesteśmy przy temacie bombek, to nie może oczywiście zabraknąć tutaj kilku idiomów związanych ze słowem „boule” (choć niekoniecznie oznaczającym bombkę choinkową, aczkolwiek w związku z tym, że na blogu panuje już świąteczna atmosfera, to na wszystkich ilustracjach będą właśnie bombki).




1. Jednym z wyrażeń spotykanym w języku francuskim jest „perdre la boule” (dosł. stracić kulę) oznaczające:


* Stracić panowanie nad sobą, zwariować, oszaleć, stracić głowę, stracić rozum, zachowywać się irracjonalnie, nierozsądnie (syn. devenir fou, perdre la raison, perdre la tête itp.)



Mi się to kojarzy z kotkiem, który oszalał, bo nie dostał jeść i zaczął szarpać dekorację na świątecznym drzewku, doprowadzając tym samym choinkę do utraty bombki :D 
Podejrzewam jednak, że niektórzy z Was wyobrażą sobie w tym wypadku po prostu odpadającą głowę. W końcu jest ona prawie kulista, a jak tracić głowę, to dosłownie :)




perdre la boule

zwariować, stracić rozum




Przykłady:


Tout le monde croit que j’ai perdu la boule. – Wszyscy sądzą, że zwariowałem.


Non ! Ce n’est pas possible ! Tu as fait quelque chose d'aussi stupide ? Tu as vraiment perdu la boule… – Nie ! To niemożliwe ! Zrobiłeś tak głupią rzecz ? Ty naprawdę straciłeś rozum…







***********************************************************************************



2. Kolejne wyrażenie, które możecie znaleźć w języku francuskim, to „avoir les boules”, ale doczytałam, że nie do końca wiadomo, czy owe kulki symbolizują migdałki, czy... męskie klejnoty :) W każdym razie na pewno nie bombki choinkowe :) Spotyka się dwa znaczenia:


* być bardzo zdenerwowanym (syn. être très énervé),

* bać się, być wystraszonym (syn. être effrayé) - raczej nieużywane w mowie potocznej.




avoir les boules

a) być zdenerwowanym, b) być wystraszonym




Przykłady dla obu znaczeń:


a) avoir les boules – być zdenerwowanym


Il a eu les boules d'avoir raté ses examens. – Był zdenerwowany niezdaniem egzaminów.


Tu as les boules parce que je ne t'ai pas invité.  – Jesteś zdenerwowany, że Cię nie zaprosiłam.




b) avoir les boules – bać się, być wystraszonym


Mon enfant a les boules de rester tout seul dans le noir, alors il dors avec la lumière. – Moje dziecko boi się zostać samo w ciemności, więc śpi ze światłem.


J’avais les boules d’être toute seule en ville pendant la nuit. – Bałam się być sama nocą na mieście.






Warto nadmienić, że wyraz „boule” występuje często w wyrażeniach związanych ze zdenerwowaniem, ponieważ „mettre les boules à qqn” to zdenerować kogoś (énerver qqn), zaś „se mettre en boule” to zdenerwować się (se mettre en colère).


***********************************************************************************
 



3. Nie poprzestaniemy jednak na traceniu rozumu, wściekaniu się i byciu wystraszonym, bo do kolekcji dodamy jeszcze kolejne wyrażenia z „boule” opisujące negatywne emocje. Jeśli kiedykolwiek usłyszycie, lub zobaczycie następujące zestawienia słów:


* avoir la boule au ventre,

* avoir la boule à l'estomac,

* avoir la boule dans la gorge,


to jednego możecie być pewni… Osoba, która ma kulkę w brzuchu, czy gardle, jest pod wpływem ogromnego stresu, który powoduje fizyczne dolegliwości bólowe. Uczucie ciała obcego w przełyku, czy żołądku ma źródło psychosomatyczne. Brzuch jest szczególnym miejscem, jeśli rozmawiamy o emocjach, bo bardzo szybko reaguje na wysłaną z mózgu informację o tym, że się czegoś boimy, czy czymś denerwujemy. Pod wpływem adrenaliny kwasy trawienne są wydzielane w większej ilości, a błona śluzowa żołądka jest bardzo na nie wrażliwa, więc po prostu zaczynamy odczuwać ból. 




avoir la boule au ventre, à l’estomac, dans la gorge

mieć gulę w brzuchu, w gardle (ze stresu)




Przykłady:
 
Plus le déménagement approche, plus j’ai la boule au ventre. – Im bliżej do przeprowadzki, tym bardziej mnie ściska w brzuchu (tym bardziej się niepokoję).


Il y a encore trois heures jusqu’à ma présentation orale et j’ai une boule dans la gorge. – Jeszcze trzy godziny do mojej ustnej prezentacji, a ja mam gulę w gardle.





 ***********************************************************************************



Mam nadzieję, że nauczyliście się czegoś nowego dzięki temu wpisowi i od nadmiaru wiedzy nie zgubiliście przy tym bombki :)

Jeśli macie ochotę poczytać nieco więcej na temat zwyczajów bożonarodzeniowych we Francji, lub chcecie poznać więcej świątecznych idiomów, to zapraszam do przeczytania poniższych postów :