środa, 30 maja 2018

We francuskiej kuchni, część 1.


Czy wśród miłośników języka Molliera są również entuzjaści gotowania? Ja uwielbiam wszelkie zabiegi kuchenne, od obierania warzyw, po przygotowywanie różnych potraw. No, może tylko zmywanie naczyń nie należy do moich faworytów. Pomyślałam sobie ostatnio, że sympatię do pichcenia przełożę na blog i podzielę się z Wami słownictwem. Znajdziecie je w kilku seriach, zdobione przykładami i przydatnymi idiomami, a do tego wszystkiego nagrania mp3, abyście uczyli się poprawnej wymowy. Zapraszam do postu!




Jak się uczyć słówek?

Posty są skierowane do osób, które podstawową wiedzę w tym temacie już posiadają, czyli znają nazwy takich akcesoriów kuchennych, jak np. łyżka, czy nóż. Zanim jednak przystapimy do poznawania nieco bardziej rozbudowanego kuchennego słownictwa, które, wbrew temu, co mogłoby sie wydawać,  jest obszeeeeeeerne, powiem Wam słów kilka na temat nauki słówek.

Dla jednych zmora, a dla innych pasja..

Jak to się dzieje, że jedni wkuwają listy ze słówkami dłuższe niż odległość między Ziemią a najbliższym pulsarem (czyli. jakieś zaledwie 900 mln lat świetlnych*) a i tak nic nie umieją zapamiętać i mają ogromny problem z użyciem poznanych wyrazów w zdaniu, a inni... z lekkością motylka i bez żadnego wysiłku zapamiętują wiele?

Odpowiedź jest prosta.

Bo słówek należy uczyć się w kontekście! Nie samych gołych wyrazów zawieszonych w próżni (bez otoczenia zaimków, przyimków itd.), wylistowanych jeden pod drugim w 4 kolumnach na stronie, na 15 kartkach, ale słówek z partnerami! I nie chodzi mi tu o wymyślne zdania, w których poupychacie najbardziej egzotyczne rzeczowniki, ale o pewne konstrukcje, czy krótkie wyrażenia pokazujące jak dane słówko występuje w jakimś fragmencie zdania. 

Łatwiej zapamiętać takie fragmenty, aniżeli wielkie zdania. A z tych fragmentów to już pestka zbudować większe zdanie. 

Natomiast same słówka? Bez kontekstu wypadną z głowy, tak jak lawina puszek z zepsutego automatu Coca-Coli...

Pewnie zauważyliście, że słówkom, którymi się z Wami dzielę na facebooku czy instagramie, towarzyszą przykładowe zdania. A wszystko po to, aby je łatwiej było zapamiętać.

Tak więc i dzisiaj mam dla Was przygotowanych trochę kuchennych słówek, które starałam się podać w taki sposób, by coś Wam w głowach zostało, czyli najpierw słówka z objaśnieniem, a potem przykłady.

Bo co z tego, że nauczycie się, jak jest durszlak (a tak by było na zwykłej liście suchych słówek), jeśli nie będziecie wiedzieli, jak powiedzieć, że przecedzacie makaron przez durszlak?

Jak się uczyć, to z głową!

W takim razie jedziemy z koksem!



O odcedzaniu słów kilka, czyli égoutter / égouttoir/ égouttage


Nie ukrywam, że do napisania tego postu zainspirował mnie właśnie taki niepozorny... durszlak. Pierwsze, co chciałam zrobić, to wykonać szybki rysunek i wrzucić słówko na instagram, ale po chwili zastanowienia w mojej głowie zaświeciła się żaróweczka z pomysłem na stworzenie serii słówek. No i jestem. Zwarta i gotowa. Co prawda nie z durszlakiem w ręce, ale z łokciami opartymi o biurko i klawiaturą wkurzającą moje koty swoim klikającym dźwiękiem...


A więc zacznijmy od tego durszlaka:

une passoire - durszlak, sitko

Tak też w języku potocznym się przyjęło, że durszlak, to une passoire, choć jakbyście chcieli znaleźć nieco bardziej "profesjonalną" nazwę, to możecie natknąć się na słowo "un égouttoir à légumes".  


Bo jak się okazuje, przyrządy, które służą odcedzaniu, czyli temu, by z jakiś przedmiotów skapywała woda zwą się właśnie "des égouttoirs". Popatrzcie na przykłady:

un égouttoir à vaisselle - suszarka do naczyń 
Tak, chodzi o tą suszarkę (metalową, plastikową, czy drewnianą), co stoi koło umywalki i na której kładziecie umyte naczynia, by sobie spokojnie obciekły z wody i wyschły.

un égouttoir à bouteilles - suszarka do butelek
Ma kształt przypominający zwierzę z kolcami (zobaczcie sobie w internecie, jeśli nie wiecie), dlatego też druga nazwa będąca w użyciu, to "un hérisson à bouteilles", czyli nic innego, jak jeż do butelek :)
 
un égouttoir à légumes - suszarka do warzyw (czyli nasz durszlak, potocznie - une passoire)



Każde z tych naczyń jest zbudowane w taki sposób, by umożliwić obciekanie wody kropla po kropli (égoutter), a sam proces obciekania, odcedzania, odsączania, nazywa się l'égouttage. 

égoutter - odcedzać
Faire écouler l’eau goutte à goutte de quelque chose. - Sprawić, że woda spływa z czegoś kropla po kropli.

l'égouttage - odcedzanie
L'égouttage est une action d'égoutter. - Odcedzanie to czynność odcedzania. (Po polsku nie brzmi to jakoś pięknie...)

Widzicie, skąd wzięły się te słowa? Od wyrazu "une goute" - kropla.

Jeśli macie ochotę poszerzyć / powtórzyc słownictwo związane z kroplą, a dokładniej z wodą, to odsyłam Was do wpisu archiwalnego DESZCZ. Tu też znajduje się nagranie mp3 ze słówkami i całymi zdaniami.


A teraz wróćmy do dzisiejszego postu.


Wiemy, jak jest durszlak (a także sitko) "une passoire" i znamy czasownik odcedzać "égoutter", ale czy jesteście w stanie skonstruować wyrażenie: "Odcedzać makaron na durszlaku"?. No właśnie. Trzeba się nieźle nagłówkować, jak te słówka ze sobą połączyć, by wszystko miało ręce i nogi. I zamiast płynnie mówić, to zaczyna się dukanie, będące skutkiem gorączkowego poszukania słówek w zakamarkach pamięci, a następnie ich złożenia w zdanie... Dlatego nie warto uczyć się pojedynczych słówek. I dlatego też mam dla Was przykłady krótkich konstrukcji:

Égoutter << quelque chose >> dans une passoire. - Odcedzić coś na durszlaku.
Égoutter << quelque chose >> à l'aide d'une passoire. - Odcedzić coś przy pomocy durszlaka.

Za to << quelque chose >> wstawiacie sobie rzeczownik, który właśnie potrzebujecie, a czasownik "égoutter" odpowiednio odmieniacie (sprawa koniugacji jest prosta, bo to członek czasowników pierwszej grupy),

np.

J'égoutte des pâtes dans une passoire. - Odcedzam makaron na durszlaku.
J'égoutte des pâtes à l'aide d'une passoire. - Odcedzam makaron przy pomocy durszlaka.



Francuski idiom z durszlakiem:


A swoją drogą, skoro jesteśmy przy durszlaku, to podzielę się z Wami ciekawym idiomem - bardzo logicznym i łatwym do zapamiętania, oczywiście z durszlakiem w roli głównej.

Avoir la tête comme une passoire. = Ne pas avoir beaucoup de mémoire. - Mieć słabą pamięć, mało pamiętać (dosł. mieć głowę, jak durszlak; albo jak kto woli - mieć głowę, jak sitko).


Analogia jest chyba prosta. Durszlak jest porowaty, a więc wiele rzeczy zamiast w nim zostać, to przez niego przelatuje (tak, jak wiele rzeczy po prostu wypada z pamięci). To tak, jak my mówimy, że ktoś ma dziury w mózgu. Wybór durszlaka jako metafory, jest moim zdaniem w tym wypadku strzałem w dziesiątkę!


 

- Où tu as mis mon livre ? - Gdzie położyłeś moją książką?
- Je ne me souviens pas. - Nie pamiętam.
- Mais ce n'est pas possible ! Tu as la tête comme une passoire. - Ależ to niemożliwe! Masz głowę jak durszlak.

Po lekturze tego postu, to już chyba na zawsze zapamiętacie, że osoba mająca słabą pamięć, ma po prostu głowę, jak durszlak. 


A pamiętacie wyrażenia związane z głową:
- "być głową makolągwy", oznaczające również osobę zapominalską? TUTAJ.
- "mieć głowę jak dynia", oznaczające, że boli nas głowa? TUTAJ.
- "mieć głowę w chmurach", czyli po prostu bujać w obłokach? TUTAJ.




Przeciwieństwo idiomu z durszlakiem:


Haha, pewnie nasuwa Wam się od razu pytanie, jaką głowę ma osoba z doskonałą pamięcią? No i pewnie Was nie zaskoczę, jak zdradzę, że i wyrażenie idiomatyczne o takim znaczeniu w języku francuskim funkcjonuje. Tym razem nie będzie to osobą z głową w formie durszlaka, ale osoba z pamięcią słonia.

Avoir une mémoire d’éléphant. = Avoir une très bonne mémoire. - Mieć doskonałą pamięć (dosł. mieć pamięć słonia)


Dlaczego "pamięć słonia"? Jak się okazuje, powiedzenie nie bierze się znikąd, bowiem słonie są gatunkiem zwierząt słynącym z wybitnej pamięci. Przemierzając ogromne kilometry po sawannach doskonale pamiętają drogę i też umieją tą informacją dzielić się z pozostałymi osobnikami. Jeszcze ciekawszy jest fakt, że słonie zmieniają swoje trasy po spotkaniu kłusowników. Pamiętają więc (!) miejsce, gdzie znalazły się z niebezpieczeństwie i ten rejon omijają. [1]



- Je ne me souviens plus quand Pierre et Aline ont leur anniversaire de marriage... - Już nie pamiętam, kiedy Pierre i Aline mają swoją rocznicę ślubu...
- Le 18 Juillet. - 18 lipca.
- Wow ! Tu as une mémoire d’éléphant ! - Wow! Masz pamięć słonia!

Inne wyrażenie, w którym występuje słoń jest analogią do polskiego: robić z igły widły. Chcecie sobie je przypomnieć? Kliknijcie TUTAJ.


A Wy? Macie głowę, jak durszlak, czy może szczycicie się pamięcią słonia?

Podobał Wam się wpis? Jeśli tak, to podzielcie się swoimi wrażeniami pod postem na facebooku i dajcie znać, czy chcecie więcej.



Pliki do pobrania:

- Potrzebujecie jeszcze tylko poćwiczyć sobie wymowę? Łapcie TUTAJ za plik mp3, który nagrałam razem z francuskim native speakerem!
- Plik pdf ze słowkami i wyrażeniami nagranymi w pliku audio - TUTAJ.




* przypominam, że rok świetlny jest jednostką odległości, a nie czasu. To droga, jaką światło pokonuje w próżni w ciągu roku. Biorąc pod uwagę fakt, że światło leci z prędkością około 300 tys. km/s (tak, na sekundę! To ci dopiero sprinter...), a że sekund w ciągu roku trochę jest... to po pomnożeniu wychodzi, że jeden rok świetlny to około 9.5 biliona kilometrów! Ileż to zer! Tylu pewnie nawet nie ma na koncie największych oszustów bankowych. 

Bibliografia: